Bezoek in Bokrijk de gerestaureerde hoeve uit Wortel!

Restauratie gebouwenpatrimonium

In 2017 is Bokrijk van start gegaan met een grootschalige restauratiecampagne in het Openluchtmuseum voor de instandhouding van het erfgoedpatrimonium. Met steun van de Vlaamse overheid restaureert Bokrijk 120 monumenten op een duurzame manier. Een van deze monumenten is het woonstalhuis uit Wortel.

Via de restauratiecampagne, goed voor een totale investering van 22,5 miljoen euro, vrijwaren we ons erfgoed voor de toekomst”, zegt Igor Philtjens, gedeputeerde en voorzitter van vzw Het Domein Bokrijk. “We zien deze restauraties als een unieke kans voor onze bezoekers: in het kader van de meerjarige restauraties bieden we hen een pakket aan rondleidingen, activiteiten en publicaties aan. Het is zelfs mogelijk om de restauratiewerken letterlijk vanop de eerste rij mee te volgen.”

Nauwe samenwerking tussen Bokrijk en Hoogstraten

Bokrijk maakt van de gelegenheid gebruik om de banden met de gemeente van herkomst aan te halen. De stad Hoogstraten kreeg in het najaar van 2021 bezoek van Bokrijk om het communityproject en de langdurige samenwerking op te starten. “De geschiedenis van het patrimonium is niet alleen te vertellen aan de hand van de materialen waarmee het wordt opgebouwd. Ook het collectieve geheugen en de herinneringen die mensen aan een bepaalde plek hebben, vormen mee het verhaal van dit erfgoed. Elk gebouw draagt een veelheid aan verhalen met zich mee”, verduidelijkt gedeputeerde Igor Philtjens.

Het doel van de communitywerking is om vanuit Bokrijk een duurzame relatie aan te gaan met de verschillende erfgoedgemeenschappen. Onder erfgoedgemeenschap valt iedereen die zich op één of andere manier betrokken voelt bij en een bijzondere waarde hecht aan een bepaald historisch gebouw of monument in het Openluchtmuseum.

Ontdek jouw verleden in Bokrijk

Bokrijk geeft, in samenwerking met de gemeente Hoogstraten, de inwoners ook de kans om hun erfgoed zelf te komen ontdekken. “Via dergelijke initiatieven wil Bokrijk samen met de inwoners van Hoogstraten een hechte community creëren met het erfgoed als bindende factor. We nodigen iedereen uit om zijn of haar erfgoed te komen ontdekken in het Openluchtmuseum”, legt gedeputeerde Igor Philtjens uit.

Op zondag 15 mei 2022 wordt iedere Hoogstratenaar van harte uitgenodigd in het Openluchtmuseum Bokrijk om een bezoek te brengen aan het woonstalhuis en de schuur uit Wortel. Op deze Hoogstratendag krijg je als inwoner van de gemeente gratis toegang tot het museum. Kom zeker om 11 uur naar het erf uit Wortel: u krijgt dan een toelichting van de Bokrijkmedewerkers en de restauratiearchitect. Je komt alles te weten over het gebouw, zijn geschiedenis en de restauratiecampagne. Vergeet je dus zeker niet in te schrijven voor vrijdag 13 mei. Inschrijven kan door te mailen naar museum@hoogstraten.be of via 03 340 19 80.

De hertogelijke hoeve uit Wortel

Op de Grote Plaats in Wortel stond tot 1968 een hoeve met een langsgerichte schuur. Het woonstalhuis werd ca. 1730 gebouwd en was een pachthoeve van de hertogen van Hoogstraten. Dit was geen eenvoudig gebouw: het werd opgetrokken uit baksteen en de deuren kregen een sierlijke omlijsting, geïnspireerd op de stedelijke architectuur uit deze periode. Naast het gebouw werd later een typisch Kempische schuur gebouwd. Deze bestond uit een houten vakwerkstructuur met lemen wanden en een rieten dak.


Het woonstalhuis op de Grote Plaats in Wortel.
Achteraan is het dak van de schuur te zien. (© Openluchtmuseum Bokrijk)

Pachters en burgemeesters

In 1828 werd het woonstalhuis bewoond door Joannes Petrus Schellekens, molenaar, brouwer en later burgemeester van Wortel. Tijdens de 19e eeuw was het de gewoonte dat belangrijke vakmannen of rijke boeren uit het dorp verkozen werden tot burgemeester. Schellekens bestuurde het dorp 36 jaar lang en gaf daarna het burgemeesterschap door aan zijn zoon. Deze belangrijke bewoner liet sporen na in het woonstalhuis. Voor de zijdeur liet hij een molensteen als drempel plaatsen. Hierop staat het jaartal 1826, het jaar waarin Schellekens zijn molen kocht.
De laatste bewoners van het woonstalhuis waren de leden van het gezin Goris. Zij pachtten het erf en de bijhorende gronden. Aan het huis zelf was een weide verbonden die gebruikt werd voor paarden en kalveren. Hier lag ook een groentetuin. Daarbuiten had het gezin in totaal nog ca. 16 ha grond die ingezet werd als akkerland of weiland voor vee. Wanneer het gezin in 1968 verhuisde, verkocht de eigenaar de woning en de schuur aan Bokrijk. In 1971 waren de gebouwen volledig opnieuw opgebouwd in het Openluchtmuseum.


De schuur uit Wortel tijdens de heropbouw in Bokrijk. (© Openluchtmuseum Bokrijk)

Restauratie

Vijftig jaar na de overbrenging van de historische gebouwen begon Bokrijk aan de restauratie van het woonstalhuis en de schuur. De werken gingen van start in mei 2021 met de restauratie van de schuur. De houtstructuur en het vakwerk werden eerst nagekeken. Waar nodig werd de leem van de wanden verwijderd en werd het vakwerk gerestaureerd. De achtergevel, die in de loop van de tijd scheef was komen te staan, werd rechtgetrokken. De houten dakstructuur werd hersteld. De schuur kreeg ook een nieuwe vloer.
In oktober 2021 begonnen de werken aan het woonstalhuis. Het rieten dak kreeg een onderhoudsbeurt. Scheuren in het metselwerk werden hersteld. Plaatselijk werden voegen en bakstenen vervangen. Daarna werd de houten dakstructuur nagekeken en waar nodig hersteld. Het houten schrijnwerk werd gerestaureerd. In de laatste fase volgt de binnenafwerking. De werken aan het woonstalhuis en de schuur worden afgerond in april 2022, wanneer het museum opnieuw open gaat. Het woonstalhuis kan dan zijn functie hernemen als museumshop en startpunt van de Breugelgame. De schuur wordt ingericht als atelierruimte.


Het woonstalhuis en de schuur uit Wortel voor de restauratie. (© Openluchtmuseum Bokrijk, fotograaf Luc Daelemans)